مفید کلینیک | دکتر ابیضی
جستجوی
پیشرفته
  1. خانه
  2. سیروز کبدی از تشخیص تا درمان

عملکرد کبد چگونه است؟

کبد متشکل از سلولهای کبدی و سلولهای تشکیل دهنده ی مجاری صفراوی و در نهایت سلولهای ایمنی هست.

عملکرد اصلی کبد شامل سم زدایی و تولید برخی فاکتورهای خونی و پروتیین ها اصلی موجود در خون توسط هپاتوسیت ها یا همان سلولهای اصلی کبد صورت می گیرد. سلولهای مجاری صفراوی با ایجاد کانالهای صفراوی نقش انتقال صفرا را بر عهده دارند.

سلولهای ایمنی چه نقشی دارند؟

بطور کلی این سلولها عناصر غیر خودی را شناسایی کرده و از بین میبرند اما در مواردی ممکن است عملکرد اشتباه همین سلولها منجر به آسیب کبد و سیروز شود. مثال بارز این مورد بروز آسیب کبدی در بیماریهای اتوایمیون کبدی می باشد.

در حال حاضر بر خلاف باور عمومی شایع ترین علت آسیب کبدی بیماریهای متابولیک کبدی مثل چاقی میباشد نه بیماریهای عفونی مثل هپاتیت بی یا سی.

سیروز کبدی چه زمانی رخ می دهد؟

زمانی که تناسب سلولی بافت کبد به هم خورده و بخش اعظمی از سلولهای عملکردی کبد از بین رفته و با سلولهای فیبری غیر عملکردی جایگزین شود سیروز کبدی رخ می دهد. کلمه سیروز کبدی یک اصطلاح کلی است، اغلب بیماران دچار سیروز قابل توجه با کنترل دقیق و چک دوره ای، بیش از ده سال نیازمند به پیوند کبد نخواهند بود.

آیا سیروز کبدی همواره به معنای از کار افتادن کبد است؟

چنین تلقی از سیروز در غالب موارد صادق نمی باشد. کلمه “سیروز” شامل طیفی از درگیری کبدی هست که در یک سر آن  کبد با مختصری آسیب و سفت شدگی دیده می شود و قادر به انجام وظایف خود می باشد. در سر دیگر طیف، کبد با آسیب دیدگی شدید و سفت شدگی کامل، ناتوان در تولید فاکتورهای لازم خونی و پاکسازی خون از سموم می باشد. در این مرحله بیمار  کاندید پیوند کبد خواهد بود.

چه یافته هایی در بالین بیمار دچار سیروز ممکن است وجود داشته باشد؟

 عموما تا مراحل نهایی آسیب کبدی، بیمار متوجه این مشکل نمی شود اما در مراحل پیشرفته ممکن است زردی، تجمع آب در شکم (آسیت)، درد شکم و خونریزی گوارشی اولین تظاهر بالینی باشد.

یافته های آزمایشگاهی در بیماران کبدی چیست؟

در بیماران دچار اختلال و آسیب کبدی بر حسب میزان آسیب ممکن است مشکلات زیر به چشم بخورد.

  • اختلال آنزیم های کبدی
  • به هم خوردن تعادل سلولهای خونی مثل کاهش پلاکت و کاهش گلبولهای سفید و قرمز
  • افزایش میزان بیلی روبین
  • اختلال آزمایش های انعقادی خون
  • کاهش میزان آلبومین خون

آیا آسیب کبدی همواره در بیماران مختلف سرعت یکسانی دارد؟

بروز آسیب کبدی و سیروز می تواند سرعت بسیار آرام و یا در برخی موارد بصورت برق آسا باشد و در تمامی موارد یکسان نمی باشد.

آیا سیروز کبدی قابل درمان و بازگشت می باشد؟

بصورت معمول سیروز کبدی قابل برگشت نمی باشد و مهارت پزشک در این مرحله بهره کشی حداکثری از کبد آسیب دیده و پیدا کردن عامل آسیب رسان به همراه درمان آن علت می باشد. بندرت در برخی از بیماری های ایجاد کننده ی سیروز کبدی مثل هپاتیت اتوایمیون کبدی دیده شده است که درمان صحیح این بیماری مختصری باعث برگشت سیروز کبدی می شود.

مهمترین درمان برای بیماران دچار سیروز کبدی چیست؟

صرفنظر از این که علت آسیب کبدی چیست زمانی که بیماران به مرحله ی سیروز کبدی رسیده اند بویژه در مراحل پیشرفته ی آن، اقدامات انجام شده شکل یکپارچه ای را به خود می گیرند که شامل موارد زیر می باشد:

  • پیشگیری و کنترل عوارض خطرناک مثل خونریزی از واریس مری و یا عفونت داخل شکمی و مسمومیت مغزی ثانویه به نارسایی کبدی.
  • پیدا کردن علل قابل درمان آسیب کبدی و شروع درمان آن.
  • آموزش بیمار و اطرافیان ایشان از توجهات لازم برای بیمار.
  • برنامه ریزی لازم برای قرارگیری بموقع در لیست پیوند کبد در صورت لزوم.
  • ارزیابی دوره ای بیمار از نظر شدت آسیب کبدی و احتمال ایجاد سرطان.

محدودیت های اصلی غذایی بیمار دچار سیروز کبدی چیست؟

سنگ بنای این محدودیت ها پرهیز ا ز عوامل آسیب رسان کبدی مثل الکل یا توکسین های کبدی هست که ممکن است ناآگاهانه مصرف شود. در این زمینه حتی داروها یا گیاهانی که در باور عمومی یا روش های سنتی به عنوان پاکسازی کننده کبدی نیز به کار می روند ممکن است با صلاحدید پزشک محدود یا منع شوند. از نظر غذایی به ویژه زمانی که بیمار دچار آسیت  شود محدودیت نمک به میزان حداکثر دو گرم در روز به صورت جدی توصیه خواهد شد. این باور که محدودیت گوشت و پروتیین منجر به بهبود وضعیت مغزی بیماران کبدی خواهد شد بر اساس مطالعات اخیر رنگ باخته است  و امروزه توصیه می شود به میزان معمول 8 گرم به ازای هر کیلوگرم از وزن بیمار در روز اجازه ی مصرف گوشت داده شود.

سیروز کبدی از تشخیص تا درمان

فهرست